III EDICIÓN DO CONCURSO DE XOVES INTÉRPRETES ANTONIO GRANJA 2016

Juan Ramón foi o presentador deste certame, organizado pola Agrupación Musical do Rosal que preside Iván Diego Martínez

PRESENTADOR DO II CONCURSO VECIÑAL DA TORTILLA DE PATACA (PÍAS-O ROSAL)

Este orixinal e divertido evento sociogastronómico serviu de inauguración dos actos e festexos da tradicional Feira de San Gregorio

REPORTAXE DE FÁUNICAS DO NOSO ENCONTRO COS OSOS EN KODIAK E KATMAI (ALASKA)

Incrible experiencia a vivida nas lonxanas e salvaxes terras de Alaska, fotografiando aos osos pescando en plena e idílica natureza

GUÍA OFICIAL NA VILA DO ROSAL DA EXPERIENCIA ECOTUR DE UNIMINHO

Explicacións da Cultura Cabaqueira no Centro Etnográfico, visita aos muíños do Folón e aos petróglifos de Ghorghalado en Eiras

PRESENTACIÓN DE TODAS AS CATEGORÍAS DO ACANOR ATLÉTICO NOVÁS DE BALONMÁN

O Restaurante Juan (O Rosal) acolleu este acto deportivo no que se presentou un por un a todos os xogadores/as para a tempada 2015-2016

MES DE RODAJE Y VIAJE POR NEW YORK, MONTREAL (CANADÁ) Y ALASKA (ESTADOS UNIDOS)

En la imagen, Juan Ramón desplegando orgulloso la bandera de O Rosal con la Estatua de la Libertad al fondo (Liberty Island-New York)

A II ANDAINA 10K O ROSAL FEIRA DO VIÑO VISITA O TAMUXE E AS ACEÑAS

Os participantes na andaina posando para a posteridade na área recreativa do Muíño das Aceñas (San Miguel de Tabagón)

O ACANOR ATLÉTICO NOVÁS PRESENTOUSE AO GRANDE ANTE A SÚA AFECCIÓN

Na imaxe, presentando ao xogador David Lechuga e ao novo adestrador do primeiro equipo, “Jota”, na balconada do Concello do Rosal

PRESENTACIÓN DA II EDICIÓN DA CARREIRA E ANDAINA 10K O ROSAL FEIRA DO VIÑO, 2015

Con Serafín Martínez Acevedo, coordinador da 10k O Rosal, na presentación da XXIII Feira do Viño do Rosal que tivo lugar na Abadía das Eiras

BORJA OUBIÑA, CAPITÁN DO REAL CLUB CELTA DE VIGO, ANUNCIA A SÚA RETIRADA

Na imaxe, entrevistando a Oubiña para a canle de Miño Films TV, na presentación da pasada edición da carreira e andaina 15k del Atlántico

PRESENTACIÓN DA PLANTILLA DO CLUB CICLISTA O ROSAL PARA A TEMPADA 2015

O evento serviu como homenaxe ao ciclista Raúl Fernández. Na imaxe, co seu compañeiro Toñi Portela, autoridades municipais e plantilla do Club

1ª ANDAINA DE SANTA CRUZ A SAN LOURENZO (A GUARDA- O ROSAL –GOIÁN, TOMIÑO)

Juan Ramón foi o guía do concello do Rosal nesta camiñada organizada polos tres municipios baixomiñotos e que se celebrou o 21 de febreiro

PRESENTADOR-SPEAKER DA CARREIRA E ANDAINA “I SAN SILVESTRE O ROSAL”

Organizada polo Club de Atletismo Manuel Suárez Marquier e o Concello, a San Silvestre reuniu a máis de 300 participantes

A ANDAINA 15K REÚNE A MÁIS DE 150 PERSOAS, PERCORRENDO OIA, O ROSAL E A GUARDA

A segunda edición do evento deportivo-cultural “ 15k del Atlántico” superou os 800 participantes. O atleta Pedro Nimo volveu a vencer na carreira

PRESENTACIÓN OFICIAL DE LA CARRERA Y LA ANDAINA “15K DEL ATLÁNTICO"

En la imagen, intervención de Juan Ramón, junto a los deportistas Serafín Martínez, Borja Oubiña y los alcaldes de O Rosal, A Guarda y Oia.

JUAN RAMÓN E CRISTÓBAL COÍMBRA CREAN A PRODUTORA AUDIOVISUAL “MIÑO FILMS”

Miño Films traballa para particulares, empresas e medios de comunicación, gravando eventos culturais e deportivos, spots publicitarios, festas, etc.

COS DEPORTISTAS ÓSCAR VICENTE E SERAFÍN MARTÍNEZ NA RADIO MUNICIPAL DE TUI

Entrevista na Radio Municipal de Tui como coordinadores da primeira edición do evento deportivo-cultural 10k O Rosal Feira do Viño

ENTREVISTA PARA O PROGRAMA “DESDE GALICIA PARA EL MUNDO” (TVE INTERNACIONAL)

Juan Ramón foi entrevistado para o coñecido programa do Canal Internacional de TVE sobre os 67 Muíños do Folón e do Picón (O Rosal)

REPORTAXE FOTOGRÁFICA DO II RECOÑECEMENTO AO MÉRITO DEPORTIVO, O ROSAL 2014

Na imaxe, Juan Ramón, presentador desta segunda Gala do Deporte 2011-2014, dando a benvida aos homenaxeados/as e público asistente

O ROSAL HOMENAXEA AOS SEUS DEPORTISTAS. II RECOÑECEMENTO AO MÉRITO DEPORTIVO

Este sábado 12 de abril presentará no Auditorio Municipal a gala onde se premiarán aos deportistas máis destacados entre os anos 2011 e 2014

RAÚL FERNÁNDEZ, CAMPIÓN DE ESPAÑA, DISPUTARÁ O MUNDIAL DE CICLOCROSS 2014

Na imaxe, Raúl con Juan Ramón, na recepción oficial que se lle ofreceu no Rosal tras as súas vitorias en Dumbría (A Coruña) e Segorbe (Castellón)

XUNTANZA DOS MEMBROS DO INSTITUTO DE ESTUDIOS TUDENSES NA ÁREA PANORÁMICA

De esquerda a dereita: Rafael Sánchez Bargiela, Marta Cendón Fernández, Silvia González Soutelo, Juan Ramón, Xavier Añoveros Trías de Bes, Ernesto Iglesias Almeida, Antonio Hernández Matías, Jaime Garrido Rodríguez, Clodio González Pérez e Xoán Martínez Tamuxe.

MÁXIMO ESPECTÁCULO E NIVELAZO NO V CAMPIONATO DE FUTBOLÍN OS CABAQUEIROS

De pé: Gera, Dani, Galis, Ángel, Sevi, Gus, Yors, José, Xián, 29, Tuka e Luis. Abaixo: Trinta, Ruth, Pipu, Juan, Frony, Dieguito, Diego e Yeya

PRESENTACIÓN DO EVENTO DEPORTIVO “15K DEL ATLÁNTICO” NO TALASO (MOUGÁS-OIA)

Na Praza do Calvario (O Rosal) con Serafín Martínez Acevedo, exciclista profesional e coordinador desta fermosa carreira pola costa

NORABOA A YOEL, PORTEIRO DO REAL CLUB CELTA DE VIGO (PRIMEIRA DIVISIÓN DE FÚTBOL)

Na imaxe, co cancerbeiro vigués, titular do equipo olívico nesta tempada 2013/2014, nunha recente visita realizada a O Rosal

II CHURRASCOPEN DE FUTBOLÍN O ROSAL 2013. CHURRASCO, FUTBOLÍN E TUTE

Na imaxe, os participantes que disfrutaron desta segunda edición do “Churrascopen”, celebrada no Bar Troya (Marzán-O Rosal)

BEMBRIVE (VIGO) ACOLLEU A II EDICIÓN DE GALICIA AWARDS CACHE 2013

Por segundo ano consecutivo a Organización do evento de Geocaching volveu a elixir a Juan Ramón como presentador da gala de premios

JUAN RAMÓN INTERVIU NO PROGRAMA “DESCUBRINDO O BAIXO MIÑO” DA RMT

Na imaxe, co director da emisora, José Font Moldes e cos seus compañeiros, os historiadores Suso Vila, Xoán M. Tamuxe e Rafael S. Bargiela

O ROSAL ACOLLEU O IV CAMPIONATO DE FUTBOLÍN OS CABAQUEIROS 2012

Na imaxe, os 26 xogadores/as que participaron neste evento do XXV aniversario da Festa na honra dos Mestres telleiros do Baixo Miño

ENTREVISTA A ÓSCAR VICENTE RODRÍGUEZ, CAMPIÓN DE ESPAÑA DE TRIATLÓN 2012

Na imaxe, co triatleta rosaleiro, que foi recibido no Concello polo Alcalde, a tenente de Alcalde e a concelleira de Cultura

JUAN RAMÓN FOI O PRESENTADOR DA I EDICIÓN DE GALICIAN AWARDS CACHE 2012

Na imaxe, en Bembrive (Vigo), geocachers, participantes e organizadores desta entrega de premios aos mellores tesouros (cachés) de Galicia

O EQUIPO FORNELOS/CRUCES, CAMPIÓN DO III OPEN DE FUTBOLÍN O ROSAL 2012. BAR TROYA

Sergio Diego Fernández (Frony) e Carlos Álvarez Antúnez (Sevi) foron os vencedores deste torneo no que participaron 32 xogadores/as

NO XXXIII FESTIVAL DE PARDIÑAS (GUITIRIZ) E NAS XCIX FESTAS DO MONTE (A GUARDA)

Na imaxe, comezando a romaría ao Monte Santa Trega con Olalla, Luis, Pedro e Juan, tras asistir á VI Festa do Percebe de Viladesuso (Oia)

JUAN RAMÓN PARTICIPOU NA HOMENAXE DO ROSAL A FLORINDO ÁLVAREZ MARTÍNEZ

Na imaxe, recitando “Sueño poético de mi Marzán” da autoría de Florindo Álvarez Martínez, coñecido popularmente como Floro de Pancenteo

AGRADECEMENTO Á COMUNIDADE DE MONTES DE SANTA MARIÑA DE BAÍÑA

Este sábado 2 de xuño fomos convidados a unha xuntanza-sardiñada no Centro Social e Cultural de Santa Mariña de Baíña (Baiona)

VILAMEÁN ACOLLEU A PRESENTACIÓN DO LIBRO SOBRE OS MUÍÑOS DO PORTO

Na imaxe, os autores con Celso Fernández, presidente da Comunidade de Montes e con Rosa Dopazo, alcaldesa pedánea

JUAN RAMÓN PRESENTOU O I RECOÑECEMENTO AO MÉRITO DEPORTIVO DO ROSAL

O acto celebrouse o 20 de febreiro de 2011 no Auditorio Municipal, homenaxeando a deportistas e clubs da vila

TAMUXE E JUAN RAMÓN PRESENTAN O LIBRO SOBRE OS MUÍÑOS DO FOLÓN E PICÓN

Os autores estiveron acompañados polo presidente da Deputación de Pontevedra, Rafael Louzán e o Alcalde do Rosal, Jesús Mª Portela

PRESENTACIÓN DO LIBRO SOBRE A MADANELA (BURGUEIRA E BARRANTES)

Na imaxe, o presidente e o secretario da Comunidade de Montes de Barrantes, cos autores

DENDE 2005 VEN REALIZANDO RUTAS GUIADAS POLOS MUÍÑOS DO FOLÓN E DO PICÓN

Na imaxe, coas alumnas da Escola Superior de Turismo Welton, de Vigo, ao pé da carreira de Martín, no sector medio dos muíños do Folón

JUAN RAMÓN, UN DOS REPRESENTANTES DO CONCELLO DO ROSAL NA XXX EDICIÓN DE FITUR

Na imaxe, en Madrid, na Feria Internacional de Turismo, coa actriz galega María Castro, unha das “madriñas” do Camiño Portugués pola Costa

EN 2009 CREA O I CAMPIONATO DE FUTBOLÍN NA HONRA DOS MESTRES CABAQUEIROS

Na imaxe, xogadores, colaboradores e telleiros pousando durante a entrega de premios na Festa do Cabaqueiro 2010

JUAN RAMÓN É O GUÍA DAS ANDAINAS CULTURAIS “O ROSAL. COÑECE O TEU CONCELLO”

Na imaxe, os participantes da andaina eclesiástica de abril do pasado ano, diante da capela de San Vicente (Marzán)

Mostrando entradas con la etiqueta Molinos de Folón y Picón. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Molinos de Folón y Picón. Mostrar todas las entradas

jueves, 25 de febrero de 2016

Muchas felicidades a Bluscus-Turismo Marinero

Explicaciones en el sector superior de Folón durante el evento Del Mar a la Tierra. Foto: Bluscus

Buenas a todos/as!

Qué tal!

Esta pequeña entrada en mi blog se la quiero dedicar a todo el equipo de Bluscus-Turismo Marinero y en especial a su coordinador, Pablo Mariño, ya que este 21 de febrero la agencia cumplía su primer aniversario desde que en 2015 "salió a navegar. Un día muy especial y que recordamos con mucho cariño. Rodeado de buenos amigos y de grandes profesionales de este sector, en el que intentamos que el turista o viajero se lleve parte de la esencia de Galicia, la más marinera".

Tengo que agradecer la mención hacia mi persona que hacen en el artículo conmemorativo publicado en su web, con respecto al evento Del Mar a la Tierra que se celebró en O Rosal en mayo del pasado año: "[...] Molinos do Folón. Como nosotros somos muy de mar, queríamos combinar sus vinos con el entorno y con sabores del atlántico, también muy cerca de aquí.

Con todo esto en la cabeza y después de algunas reuniones la jornada estaba clara: visita a los Molinos y los sabores del mar maridados con sus vinos. Los sabores del mar y de la tierra.

Para la ruta no podíamos contar con otra colaboración que no fuese Juan Ramón, escritor, presentador, guía cultural pero sobre todo amante y divulgador de la zona. Nos explicó con sumo interés la historia y costumbres de esta zona. Nos transmitió a todos los asistentes, todo el valor de este patrimonio y su importancia para la zona. Uno de los rincones más bonitos de Galicia, que precisamente la Guía Repsol publicó en sus recomendaciones. Desde lo alto pudimos observar la desembocadura y el cruce de caminos entre el mar y el río. [...]"

¡Enhorabuena, muchas felicidades, larga vida a Bluscus y hasta la próxima!

lunes, 15 de febrero de 2016

As Escritoras/es en Lingua Galega, a polo 2016


Asinando o libro dos Muíños do Folón, escrito na compaña de Xoán Martínez Tamuxe

Boas a todos/as!

Coméntovos nesta nova entrada, que a nosa activa Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) "celebrou na mañá do sábado 13 de febreiro a súa Asemblea Xeral de socios/as, que acordou outorgar a Dolores Macías Pose, e a Mini e Mero os PremiosMestres/as da Memoria 2016, galardóns que se entregarán na I Gala dos Premios Mestres e Mestras da Memoria a celebrar en Lugo o 19 de marzo.

Tamén o nome do Escritor/a Galego/a Universal 2016, distinción que recollerá Pere Gimferrer na I Gala do Libro Galego que terá lugar o 14 de maio na cidade de Santiago de Compostela. 

Así mesmo, acordouse que Helena Villar Janeiro sexa a próxima “Escritora na súa Terra – Letra E” e, por tanto, quen reciba unha homenaxe que este ano chega á súa vixésimo segunda edición; será no mes de xuño no Concello de Rianxo.

Aprobouse o programa de actividades para o ano, que inclúe como a máis próxima a celebración do vindeiro Día de Rosalía de Castro; o programa aposta por continuar con actividades de traxectoria xa asentada e de alcance social como son os paseos literarios ou os obradoiros da escola de escritoras e escritores.


Tamén a organización ou corganización de xornadas de formación dirixidas ao estudo das diferentes formas de crear literatura contemporánea desde os espazos de formación de novos formadores/educadores/mediadores da lectura. Igualmente se reforza o proxecto coordinado pola sección de Literatura Oral coa celebración dunha gala dos premios mestres e mestras da memoria e a través da celebración de novas polafías e dunha nova edición, a novena, da xornada de literatura de tradición oral.

Asemade, a visibilidade da escritora e do escritor a través da web continuará a ser un eixo central da actuación da entidade co enriquecemento do espazo común e mais de cada páxina individual con que cada socia/o conta no centro de documentación da web da aelg.

Tamén se acordou a incorporación de tres novas vogalías ao Consello Directivo da AELG, as de Ledicia Costas por Vigo, Ramiro Torres como responsábel de comunicación, e mais Afonso Becerra como vogal de literatura dramática.

Anunciouse a creación dunha Sección de Literatura Dramática e confirmouse a participación activa da AELG na plataforma Seguir creando".



Por certo, teño que agradecer e lembrar antes de rematar este post, que en marzo deste 2016 fará un ano que dende a Asociación de Escritoras/es en Lingua Galega me elixiran "Autor da semana" no facebook. Prometo, pois, seguir traballando e escribindo en prol da nosa cultura, do noso patrimonio e das nosas xentes. 

¡Ata a próxima! ¡Saúde para todos/as! ¡Bicos e apertas!

miércoles, 9 de julio de 2014

Entrenamiento para el 10k O Rosal en A Valga


Ayer, martes 8 de julio, me fui toda la tarde a entrenar a los montes de A Valga y del Campo do Couto, con motivo de la celebración del evento deportivo 10 O Rosal Feira do Viño, donde tendré el placer de guiar la andaina.



Y hablando de placer, no os imagináis el subidón que me produjo -a pesar de ver aún mucho "quemado" del último incendio- admirar desde O Cabezo la infrecuente imagen completa del sector superior de los molinos de Folón, en concreto, la carreira da Cereixeira (formada por 14 construcciones).


Desde aquí, os animo a todos/as a que participéis en la carrera o en la andaina 10k O Rosal. En los próximos días se cierra el plazo de inscripción. No os perdáis este evento, porque será atractivo a más no poder y ciertamente... ¡histórico!

Cómo inscribirse en el 10k O Rosal. Feira do Viño.

martes, 11 de febrero de 2014

O libro "Molinos" preséntase en Pontevedra, con mención especial para o conxunto Folón-Picón

Imaxe da I Ruta Guiada Noticias O Rosal polo Folón

O venres 7 de febreiro fomos convidados a Pontevedra, Tamuxe e máis eu -xunto co alcalde do Rosal, Jesús Mª Fernández Portela-, para asistir á presentación do libro Molinos, un auténtico volume histórico-pedagóxico de preto de 700 páxinas, que recolle as actas do VIII Congreso Internacional de Molinología que se celebrou en Tui o pasado mes de abril de 2012.

Hai que lembrar que dito evento estivo promovido pola Asociación para la Conservación y Estudio de los Molinos (ACEM) e organizado pola Asociación Galega de Amigos dos Muíños (ASGAMUI) e pola Universidade de Vigo.



Alí, o historiador local Xoán Martínez Tamuxe presentou diante dos maiores expertos na materia a comunicación titulada "Los molinos del Folón y del Picón en O Rosal. Conjunto histórico-etnográfico de Galicia", onde se confirmou que precisamente o noso enclave é único no mundo.

Pois ben, o dito venres á tardiña, na sede da Deputación, presentouse Molinos. Innovación y Ciencia en el Patrimonio Etnográfico. 



Abriu o acto Rafael Vallejo Pousada, profesor da Universidade de Vigo e coordinador da publicación, xunto con Francisco Torres Pérez (UVIGO), dando a benvida aos asistentes e facendo un resumo do contido do libro. 

Seguidamente, tomou a palabra Xabier Lores Rosal, presidente de ASGAMUI (Asociación Galega de Amigos dos Muíños) e tamén coordinador de "Molinos", quen agradeceu e destacou a colaboración tanto dos poñentes no VIII Congreso como da propia Deputación de Pontevedra ao editar este libro.



Pechou a quenda de intervencións, Rafael Louzán Abal, presidente da Deputación de Pontevedra, quen afirmou que seguirá ofrecendo todo o seu apoio para o futuro estudo e catalogación dos muíños da provincia, asegurando que estaría encantado de que a Cidade do Lérez puidese acoller un congreso a nivel Galicia sobre muíños.



Teño que destacar algo que me enche de "orgullo e satisfacción" -como diría S.M.- pois nesta presentación todos os oradores fixeron referencia a espectacularidade e beleza do conxunto e da ruta dos muíños do Folón e do Picón, sendo sen dúbida un dos protagonistas tanto do Congreso como da presentación de "Molinos". 

E aínda máis cando lembrou Rafael Louzán na clausura do acto que "existe un magnífico libro coa historia destes muíños realizado por dous escritores rosaleiros".

jueves, 7 de noviembre de 2013

O CONXUNTO HISTÓRICO-ETNOGRÁFICO DOS MUÍÑOS DO FOLÓN-PICÓN, ÚNICO NO MUNDO




Hai pouco máis dunha semana, o mércores 30 de outubro -e dous meses despois do peor incendio nos últimos anos na comarca do Baixo Miño- decidinme por fin a visitar de novo e a comprobar o estado dunha das miñas paraxes preferidas e que sempre levo no corazón: a ruta de sendeirismo (PR-G 94) que percorre os 67 muíños do conxunto histórico-etnográfico do Folón e Picón (O Rosal, Pontevedra). Aquí vos deixo as fotografías desta visita.




Se ben a zona está bastante afectada polo lume, teño que confesar que, a simple vista, me esperaba que fose moito peor (refírome ás inmediacións máis próximas destes enxeños hidráulicos e ao sendeiro en si). De todas maneiras, claro está, tardaranse anos -e décadas- en que toda a contorna volva a ser "como antes".




O impacto na natureza, evidentemente, foi brutal. Está nas nosas mans axudar e colaborar para que unha desgraza desta magnitude non se volva xamais a repetir. 




É a nosa obriga polo tanto, concienciar aos propios veciños, adultos e nenos/as, -así como aos potenciais visitantes- da importancia de salvagardar o noso fermoso e rico patrimonio natural/cultural. 


Pola miña parte póñome á disposición de calquera persoa, institución ou entidade que avogue pola defensa dos máis famosos artefactos hidráulicos do mundo. ¿Do mundo? 


Pois si, efectivamente, o conxunto dos muíños do Folón e Picón é único: pola súa singular cantidade (67 enxeños), polo seu excepcional emprazamento e pola súa orixinal e novidosa canalización da auga.


Proba disto foi a intervención cunha ponencia de Xoán Martínez Tamuxe (coautor comigo do libro Os Muíños do Folón e do Picón na Vila do Rosal. Conxunto Histórico-Etnográfico de Galicia) o pasado 2012 no "VIII Congreso Internacional de Molinología". Alí reuníronse os maiores especialistas do tema a nivel mundial e ante as diferentes cuestións formuladas por Tamuxe, houbo unanimidade na resposta: "Efectivamente, los molinos de Folón y Picón en O Rosal (Pontevedra-Galicia) son exclusivos e incomparables".


A partir deste mes de novembro e durante o vindeiro 2014 porei o meu pequeno gran de area, organizando diferentes visitas e rutas culturais guiadas tanto pola ruta de sendeirismo dos Muíños do Folón e Picón como pola vila do Rosal en xeral. Só mostrando e dando a coñecer o noso patrimonio conseguiremos que se respecte e se valore como se merece.


¡Ata a próxima. Se non chove esta fin de semana, vémonos na tradicional Romaría de San Martiño. Graciñas a todos/as. Bicos e apertas!

lunes, 22 de abril de 2013

COMIENZAN LAS ANDAINAS Y RUTAS GUIADAS POR O ROSAL Y LA COMARCA DEL BAIXO MIÑO




Hola!! Qué tal!! Por fin llegó el buen tiempo, así que os comunico que en breve comenzaré con las andainas y las rutas guiadas!!

Como algunos/as ya sabéis, he creado una empresa y ahora trabajo como autónomo, realizando múltiples y diferentes actividades socioculturales por el Baixo Miño destinadas a personas particulares, asociaciones, instituciones, etc. (En las imágenes, guiando al profesorado del Colegio Doctor Fleming de Vigo y a las alumnas de la Escuela Superior de Turismo Welton, también de Vigo, por el sendero de los Molinos de Folón-Picón).


Aprovecho para deciros que si estáis interesados/as en estas rutas  culturales guiadas por la Comarca, en mis reportajes fotográficos o incluso que colabore en la promoción y difusión de vuestras ideas-eventos, no lo dudéis: juanorosal@hotmail.com / 637 311 007.

Gracias y un abrazo!!

miércoles, 28 de mayo de 2008

LOS MOLINOS DE FOLÓN Y PICÓN EN LA VILLA DE O ROSAL. SU RUTA, SU HISTORIA

El conjunto histórico-etnográfico de los Molinos de Folón y Picón se halla en el monte denominado “Campo do Couto”, en la apacible y fértil villa de O Rosal (Pontevedra). Este complejo industrial lo forman 67 molinos hidráulicos. Divididos en dos vertientes (36 molinos por el Folón y 31 por el Picón) su disposición resulta un encuadre único en el mundo. Los 22 molinos del sector superior del Folón, construidos en forma de escalera para aprovechar el paso del agua de unos a otros y aumentar su fuerza motriz, es sin duda un majestuoso y agradable impacto visual.
Los Molinos de Folón y Picón fueron declarados en 1998 por la Xunta de Galicia, Bien de Interés Cultural (BIC), concediéndosele el Premio Agader al embellecimiento del medio rural en el año 2003. Recientemente la Federación Gallega de Montañismo, ha homologado su ruta de senderismo con el nombre de PR-G 94.
Se aprecia, por lo tanto, con el paso de los años, una progresiva afluencia en cuanto al número de visitantes que deciden acercarse a contemplar in situ este –de aquélla- “polígono industrial” y ahora punto de referencia turístico en la comarca del Bajo Miño.
Quien opte por un turismo alternativo al sol-playa, sin duda disfrutará de un placentero paseo por la naturaleza, sumergiéndose a su vez, en las profundas raíces históricas gallegas.
En verdad, el recorrido por estos molinos de los siglos XVII-XVIII resulta extraordinario, en un marco de incomparable belleza, en pleno Valle de O Rosal, oteando desde lo más alto la desembocadura del río Miño, el monte de Santa Tecla, el país vecino Portugal…
Construidos por los vecinos más pudientes del lugar –y como históricamente hemos podido comprobar- sin dependen
cia alguna de los monjes del monasterio cisterciense de Santa María de Oia. Los Molinos de Folón y Picón se convirtieron en aquellos tiempos en un singular punto de encuentro de los habitantes de la zona. El duro trabajo que ocasionaban estos molinos (muíños en gallego) -pero indispensable sustento para el consumo humano y animal- y sus largos procesos de molienda, dieron lugar al baile folclórico gallego más conocido: la “muiñeira”.
Desde el Ayuntamiento de O Rosal y también por mi parte, se ofrece la posibilidad de realizar rutas guiadas de senderismo por los molinos. La ruta, que es circular (se puede iniciar tanto en dirección Folón como Picón) tiene una distancia de 3’5 km, con un tiempo de realización de 1’30 – 2 horas.
En primer lugar, para los que se decidan por esta opción y si hay suficiente fuerza de agua, se hace una demostración de molienda en el primer molino de O Folón (Muíño das Laxes), acondicionado a la vez como Oficina de Información Turística.
Después de admirar la conversión del maíz en harina, se procede, normalmente a comenzar la subida por la vertiente de Folón. Se le recuerda a los visitantes que estos molinos están cedidos por sus propietarios durante 25 años al Ayuntamiento de O Rosal para explotación turística.
La llegada del maíz americano a Galicia en los siglos XVI-XVII fue la causa fundamental de la construcción de tanto molino (sólo en el municipio rosaleño, a parte del conjunto de Folón-Picón, existen inventariados cerca de 100).
Una característica fundamental en la mayoría de los molinos es que muestran diferentes grabados, tanto en la parte exterior (fachada, jambas, dinteles) como en la interior (en las ruedas de moler, paredes…) Así, cruces (para ahuyentar a las “meigas”, para proteger la molienda), iniciales de apellidos, de nombres de propietarios o fechas las observaremos a lo largo de todo el recorrido.
Precisamente el molino más antiguo con fecha inscrita es de 1715, siendo el número 16 de Folón, lugar donde comenzaremos la ascensión por la “carreira” o “ringleira” de Martín (disposición de molinos en forma de escalera). Terminaremos nuestro recorrido por Folón subiendo por la otra “carreira”, la de “A Cereixeira”. Una vez arriba, en lo más alto, tendremos –y lo reiteramos- un espectáculo grandioso, una excepcional panorámica cara Portugal y la desembocadura del Miño.
Antes de empezar el descenso por Picón, nos detenemos en los cinco artefactos molineros del Nivel, para observar allí una piedra, clave a la hora de zanjar el conflicto entre los vecinos (de Folón y Picón) por el control y la distribución del agua. Consta de cuatro agujeros por donde se bifurca esa agua en cantidades iguales para el regadío y los molinos tanto de Folón como de Picón.
Tenemos que recordar que durante toda la ruta se pueden admirar estupendas pozas y bellas cascadas naturales, con puentes de madera construidos recientemente y de forma estratégica para acceder a determinados puntos del recorrido.
Bajando ya por la vertiente de Picón, observamos la otra serie de molinos, rodeada por el “Camiño dos frades” (el antiguo camino por donde accedían los monjes de Santa María de Oia para llegar a su monasterio) o también denominado “Camiño do Carro”, es decir, el camino por donde subían los carros para transportar tanto el tojo, el maíz o la harina. Por tal motivo, se pueden ver claramente las impresionantes huellas-surcos que con el paso del tiempo dejaron aquellas ruedas. Cada 11 de noviembre discurre por esta vía, por lo tanto inmediata a los molinos, la romería de San Martiño, con capilla en el citado Campo do Couto.
Una ruta que sin duda, para los amantes de la naturaleza y el senderismo, de la historia y la cultura populares no les defraudará. Es más, nos atreveríamos a decir que los Molinos de Folón y Picón, en verdad, les conquistarán.
Juan Ramón Martínez Barbosa ©.
Artigo en castelán extraído da revista En el Punto de A Guarda, publicación de carácter turístico, que se distribúe a nivel internacional.