Colaboración gráfica para "La Voz de Galicia"

Velaquí vos deixo a miña última colaboración gráfica para un medio de comunicación. Desta vez son tres imaxes para a revista El Comarcal de O Val Miñor, O Baixo Miño y A Louriña de La Voz de Galicia, que ilustran a noticia "El petroglifo de Eiras, un tesoro oculto de la Edad de Cobre", da autoría da xornalista Míriam Vázquez Fraga.

Nesta extensa crónica faise un resumo do descubrimento e conseguinte posta en valor do petróglifo de Ghorghalado, na parroquia rosaleira de San Bartolomeu de Eiras, que vén de ser presentado recentemente ao público.

Segue lendo

Descubre o petróglifo de Ghorghalado (Eiras)

Segundo me comunican dende o Concello do Rosal, este mes de novembro rematarán as obras de "recuperación e posta en valor do petróglifo de Ghorghalado" sito na parroquia de San Bartolomeu das Eiras.

Con este motivo, o vindeiro sábado 12 de decembro realizarase unha visita guiada a cargo do arqueólogo da Diputación Provincial, Antonio Castro Rozados, director da intervención, sendo o punto de encontro en Adegas Valmiñor (15:30 horas).

Inscricións e máis información, no teléfono 986 62 50 00.

Segue lendo

Artigo sobre gravados rupestres en "Soberosum"

Escritores/as, alcalde e concelleiro de Cultura de Ponteareas na presentación. (Foto: Hernández)

Onte, mércores 10 de xuño, fun novamente convidado polo Concello de Ponteareas, desta vez para asistir á presentación de "Soberosum". Revista de Estudos Municipais, na que colaborei literariamente, xunto con Xoán Martínez Tamuxe, co artigo de carácter arqueolóxico titulado "Algúns gravados rupestres en Mouriscados e Uma".

Un pracer e unha honra poder escribir e aportar o meu -o noso- graniño de area a esta publicación ponteareá (a nº 4, de case 400 páxinas), que tamén conta coa firma de recoñecidos investigadores como -entre outros- Clodio González Pérez, Andrés Sampedro Fernández, Estanislao Fernández de la Cigoña Núñez, Francisco Candeira Mosquera, Michael Skinner, etc, etc.

O que digo sempre e me reafirmo cada vez máis: cando "fóra" contan contigo, te tratan de forma exquisita e te invitan a colaborar en libros e revistas desta categoría, un sae deste tipo de actos botando de menos un pouco máis de sensibilidade cultural e respecto preto da casa. 

Está claro que, cando hai interese polo noso, querer é poder. Pero -como di o refrán- de onde non hai... ( )

¡Noraboa ao Concello de Ponteareas!

Segue lendo

VISITA CO ESCULTOR JULIO MARTÍNEZ AOS IMPRESIONANTES PETRÓGLIFOS DO TETÓN

O pasado venres 9 de agosto, despois de asistir no pavillón municipal do Rosal aos actos da I Xuntanza do Mecalia Atlético Novás, achegueime ata a vila de Tomiño.

Concretamente fun na compaña do amigo Julio Martínez Martínez, escultor rosaleiro, a un "interesante e moi divertido coloquio" sobre gravados rupestres celebrado diante da casa do concello de Tomiño e a unha visita nocturna que nos levou a coñecer dunha singular maneira os petróglifos do Monte Tetón.

Este evento, que estivo organizado polo municipio tomiñés e polo Instituto de Estudos Miñoranos, contou coa dirección e explicacións oportunas de Xosé Lois Vilar Pedreira, historiador, arqueólogo e subdirector do IEM, ademais da colaboración de diferentes membros deste colectivo.

Felicitar dende aquí aos organizadores e promotores deste tipo de actividades socioculturais, xa que sen dúbida enriquecen en gran medida a sabedoría popular da xente da Comarca. 

Ademais, fai ser consciente dunha forma amena a todo aquel participante, da defensa que todos xuntos debemos realizar deste patrimonio de incalculable valor, obra dos nosos antepasados. 

De día, no petróglifo de Portaxes (Calcolítico-Idade do Bronce: 3000-2000 antes de Cristo).

Segue lendo

HOXE, VISITA NOCTURNA AOS PETRÓGLIFOS DO MONTE TETÓN (TEBRA-TOMIÑO)

Tal e como se pode ler na páxina web do Instituto de Estudos Miñoranos, "este venres 9 de agosto terá lugar unha nova Xeira de arte rupestre no Ecoparque Arqueolóxico Monte Tetón, situado na parroquia de Tebra (Tomiño)".

O arqueólogo Xosé Lois Vilar Pedreira, subdirector do IEM, será o encargado de guiar esta actividade, que dará comezo ás 22:30 horas na casa do Concello de Tomiño e onde tamén terá lugar un coloquio sobre petróglifos.

Posteriormente -seguimos lendo- os participantes "poderán visitar o Monte Tetón, nun percorrido que rematará na estación As Portaxes, na que se atopa o maior gravado de círculos concéntricos coñecido así como unha importante escolma de representacións esquemáticas e naturalistas. A actividade está organizada polo IEM e o Concello de Tomiño".

Nas imaxes, na compaña do meu pai, Xoán Martínez Tamuxe, precisamente no petróglifo de Portaxes (Calcolítico-Idade do Bronce: 3000-2000 antes de Cristo).

Segue lendo

VISITA NOCTURNA AOS PETRÓGLIFOS DA PEDREIRA E DA POUSADELA (OIA)

Segundo comunica ACAMO (Asociación Cultural Amigos do Mosteiro de Oia) este sábado 10 de agosto celebrarase unha visita nocturna ao petróglifo da Pedreira, en Santa María de Oia e da Pousadela en Pedornes.

Esta visita será guiada por membros de ACAMO, sendo a saída ás 21:30 horas dende a Praza da Centinela, en Santa María de Oia, xunto á Oficina de Turismo.

Para inscribirse nesta andaina (2 €), pode facerse a través do email da oficina de turismo, oit.concelloia@gmail.com, na propia oficina ou no teléfono 986 36 22 25.

Velaquí vos deixo o enlace á crónica e a reportaxe fotográfica que realicei con motivo da presentación da Ruta Máxica de Oia.

Segue lendo

HOXE TOCOU CAMIÑADA POLO TORROSO E VISITA AOS GRAVADOS DE EIRA DAS BRUXAS

Aínda que o día estaba "así-así" decidinme ben cedo a dar unha boa camiñada pola zona do Monte Torroso, entre os límites do Rosal e da Guarda (Pontevedra).

Aproveitei para, á vez de facer un pouco de exercicio, visitar algúns dos petróglifos da zona, como son o serpentiforme e coviña de "Eira das Bruxas" e observar unha vez máis os dous muíños naviculares que alí se atopan.

A pesares da néboa, puiden admirar impresionantes vistas cara ao mar, á costa e á desembocadura do Miño, co Trega e o porto da Guarda alá, en lontananza.

De novo, achegueime ata as curiosas figuras gravadas na pedra fai anos polos escultores Pepe Antúnez Pousa, Félix G. Fidalgo e Alejandro Durán.

Non hai moito aínda lembraba Pousa que o que se pretendía crear con estas imaxes era "un pequeno recuncho de paz, tranquilidade, amizade, harmonía e ata de espiritualidade". 

Segue lendo

XI ANDAINA DO ROSAL POLAS PARROQUIAS DE SAN XOÁN DE TABAGÓN E DAS EIRAS

O pasado sábado 11 de maio, ao igual que as dez anteriores edicións, guiei a "XI Andaina O Rosal. Coñece o teu concello, 2013" que percorreu as parroquias de San Xoán de Tabagón e San Bartolomeu das Eiras.

Con aproximadamente medio cento de participantes visitamos, en primeiro lugar, as Adegas Valmiñor, que foi o punto de partida desta ruta deportivo-cultural. Alí nos recibiron Elena e Alba, amosándonos as modernas instalacións desta adega acollida á Denominación de Orixe Rías Baixas. Dende aquí, o meu sincero agradecemento pola súa amabilidade e o seu exquisito trato.

Seguidamente e a poucos metros, coñecimos o petróglifo de Ghorgholado (manifestación rupestre de época prehistórica, cando menos da Idade do Bronce Final, 1200-100 a 700-600 antes de Cristo), os cruciformes das Ramallas, camiñamos ata a Capela da Magdalena (s.XII), a igrexa parroquial das Eiras (s. XVIII) e mesmo baixamos ata a coñecida praia fluvial.

A comezos da semana que vén publicarase na web do Concello do Rosal a reportaxe fotográfica deste evento e, a falta de confirmar o horario e o itinerario completo, a seguinte ruta, que será a "XII Andaina" terá lugar o sábado 8 de xuño, tamén de tarde.

Segue lendo

VISITA AOS PETRÓGLIFOS DE LAXE DO LAPÓN E RUTA POLO CAMIÑO PORTUGUÉS DA COSTA

Hai uns días veño de dirixir unha visita guiada e un obradoiro para unha vintena de nenos/as do CPI Manuel Suárez Marquier, á zona dos petróglifos de Laxe do Lapón (Portecelo).

Iniciouse esta ruta no límite entre A Guarda e O Rosal, xusto no comezo do tramo rosaleiro do Camiño Portugués pola Costa a Santiago de Compostela.

Esta actividade estivo organizada polo Concello do Rosal, acompañándonos na visita a propia concelleira de Cultura, Charo Tabales Perozo, varios pais/nais dos pequenos e aínda algunhas veciñas de Portecelo que se uniron ao grupo á metade do percorrido.

Durante o paseo lembreille aos nenos/as que precisamente O Rosal forma parte do recentemente recoñecido Camiño Portugués  pola Costa, cun percorrido de 3 quilómetros, entre Portecelo e Sanxián.

Unha das características deste tramo é que discorre sobre unha vía militar, probablemente a vía Per loca Marítima (camiño romano de comunicación), que enlazaba todos os castros da costa, saíndo dende Tui (Castellum Tyde) e pasando por Tomiño, O Rosal, A Guarda, Oia, Baiona, etc., ata Vigo (Vicus Spacorum).

A segunda parte da actividade foi a parada nos gravados rupestres de Laxe do Lapón e realizar un obradoiro de calcos de petróglifos que consistiu en limpar un pouquiño a zona do gravado, para, a seguir, situar sobre o mesmo un papel branco. Provistos tamén de papel carbón, o seguinte paso foi proceder a fregar con el, enriba das posibles figuras. 

O resultado final, grazas á tinta do papel carbón, foi que apareceran os “calcos” das figuras que existen debaixo, inscritas na pedra. Trátase, en definitiva, dunha das técnicas máis aconselladas pola Arqueoloxía, xunto co debuxo e a fotografía, para coñecer os símbolos de cada petróglifo.

Estes gravados rupestres collen o nome das rochas das inmediacións do lugar. Datan da Época do Bronce (1800 anos a.C.)

Estes sucos, gravados, eran realizados con picos de pedra (cantos tallados), sobre todo cuarcita marítima, moi abundante nesta zona de Portecelo e Sanxián. Precisamente nas escavacións arqueolóxicas realizadas en “As Cubelas” (Portecelo) entre o material atopado o que máis abundaba, aparte da cerámica, eran os ditos cantos e lascas para mariscar.

Entre os motivos de Laxe do Lapón destacan varias espirais, círculos concéntricos, cazoletas (coviñas), diferentes sucos. Esa antiga poboación dedicábase á caza, ao pastoreo, á recolección e á pesca. De aí o seu emprazamento, preto do mar.

Os seus habitantes eran sedentarios, isto é, residían nesta zona e utilizaban estas laxes como se foran altares ao aire libre. Unha das hipóteses máis frecuentes e  verosímiles é que os gravados das rochas aludan a crenzas relixioso-pagás relacionadas coa Astronomía e a Natureza.

Posteriormente sobre eles graváronse números e algún debuxo máis que poden ser de época moderna (s. XVI) e que virían a cristianizar ese lugar. 

Dende aquí, o meu agradecemento ao Concello do Rosal por confiar novamente en min para guiar esta excursión cos rapaces, xa que deles depende nun futuro próximo coñecer e defender os elementos culturais do noso patrimonio.

Segue lendo